بررسي حوادث

 

بررسي حوادث

 منبع : مركز ايمني و بهداشت حرفه‌اي كانادا

 مترجم: ندا ايوبي        ويراستار: ليلا حسني


حادثه چيست و چرا بايد مورد بررسي قرارگيرد؟

            واژة "حادثه" را به عنوان يك رويداد پيش‌بيني نشده تعريف مي‌شود، كه انجام يك فعاليت را دچار وقفه كرده و ممكن است با جراحت يا خسارت مالي همراه باشد.

            دلايل بررسي حادثه در كارگاه موارد ذيل مي‌باشد:

- بررسي موضوع از نظر حقوقي و قانوني

- برآورد هزينه خسارات ناشي از وقوع حادثه

- اتخاذتصميم‌درخصوص‌تبعيت ازمقررات ايمني قابل اجرا،براي كاهش احتمال وقوع‌حوادث

- پرداخت غرامت به كارگران حادثه ديده

         

ادامه نوشته

حريم خطوط انتقال وفوق توزيع برق

حريم خطوط انتقال وفوق توزيع برق

 جدول 1- ميزان حريم درجه يک خطوط انتقال و توزيع نيروی برق پس از اعمال تخفيف برحسب دريف ولتاژ خطوط نيروی برق (متر)

 

رديف ولتاژ (کيلووات)

فاصله دوپايه متوالی خطوط هوائی نيروی برق

تا 120متر

تا 200متر

از 200تا   250 متر

از 250 تا 300 متر

از 300 متر

به بالا

33

5/3

 

 

 

 

63

 

9

10

12

(بدون تخفيف) 13

132

 

5/10

5/11

5/13

(بدون تخفيف) 15

230

 

12

13

5/14

(بدون تخفيف) 17

400

 

14

16

5/17

(بدون تخفيف) 20

 

يادآوری :

دستورالعمل اعمال تخفيف حريم درجه يک خطوط انتقال و توزيع نيروی برق از قسمتهای مختلفی به شرح زير تشکيل شده است که يک نسخه آن تحت شماره 61 طی نامه شماره 2930/320 مورخ 1/5/80 معاونت توسعه و امور اقتصادی شرکت توانير ارسال شده است و می بايستی همراه مراجع الزامی آنها مورد استفاده قرارگيرند.

قسمت اول ـ کليات دستورالعمل اعمال تخفيف

قسمت دوم ـ ميدانهای الکتريکی درخطوط هوائی نيروی برق

قسمت سوم ـ ميدانهای مغناطيسی در خطوط هوايي نيروی برق

قسمت چهارم ـ نويز در خطوط هوايي نيروی برق

قسمت پنجم ـ عوامل مکانيکی در خطوط هوايي نيروی برق

قسمت ششم ـ فواصل خطوط هوايي انتقال نيروی برق براساس استاندارد NESC

قسمت هفتم ـ مقررات موجود درمورد حريم های خطوط انتقال نيروی برق

تصويبنامه حريم خطوط هوائی انتقال و توزيع نيروی برق مصوب 1347

(موادی از مصوبه قانونی)

الف ) محور خط:

خطی است فرضی رابط بين مراکز پايه ها در طول خطوط هوائی نيروی برق

ب) مسير خط:

نواری است از زمين در طول خطوط هوائی انتقال و توزيع حاصل از تصوير هادی های جانبی خط بر روی زمين.

پ) حريم:

1- حريم درجه يک:

دونوار است که در طرفين مسير خط و متصل به آن که عرض هريک از اين دو نوار در سطح افقی در اين تصويبنامه تعيين شده است. (حريم درجه يک مربوط به داخل محدوده قانونی خدماتی شهر می باشد)

2-               حريم درجه دو :

 دونوار است در طرفين حريم درجه يک و متصل به آن فواصل افقی حد خارجی حريم درجه دو از محور خط در هر طرف که در اين تصويبنامه تعيين شده است. (حريم درجه دو مربوط به خارج از محدوده قانونی خدماتی شهر می باشد)

ت) رديف ولتاژ:

ولتاژ اسمی خطوط نيروی برق است.

ماده 2: تعيين مقدار حريم خطوط هوائی

2-1- حريم درجه يک شبکه 20 کيلو ولت سه متر از فاز کناری (سيم بيرونی) در هر طرف مسير خط و حريم درجه دو شبکه 20 کيلوولت پنج متر از محور خط برای هر طرف مسير شبکه می باشد.

2-2- حريم درجه يک شبکه 63کيلوولت سيزده متر از فاز کناری (سيم بيرونی) در هر طرف مسير خط و حريم درجه دو شبکه 63کيلوولت بيست متر از محور خط برای هر طرف مسير شبکه می باشد.

2-3- حريم درجه يک شبکه 230 کيلوولت هفده متر از فاز کناری (سيم بيرونی) در هر طرف مسير خط و حريم درجه دو شبکه 230 کيلوولت چهل متر از محور خط برای هر طرف مسير شبکه می باشد.

2-4- حريم درجه يک شبکه 400 کيلوولت بيست متر از فاز کناری (سيم بيرونی) در هر طرف مسير خط و حريم درجه دو شبکه 400 کيلوولت پنجاه متر از محور خط برای هر طرف مسير شبکه می باشد.

ضمناً طبق آئين نامه استانداردها:

حريم شبکه فشار ضعيف برابر 5/1 متر از سيمهای جانبی برای هر طرف شبکه می باشد.

ماده 4: در مسير و حريم درجه يک اقدام به هرگونه عمليات ساختمانی و ايجاد تاسيسات مسکونی و تاسيسات دامداری يا باغ و درختکاری و انبارداری تا هر ارتفاع ممنوع می باشد و فقط ايجاد زراعت فصلی و سطحی و حفر چاه و قنوات و راهسازی و شبکه آبياری مشروط بر اينکه سبب ايجاد خسارت برای تاسيسات خطوط انتقال نگردد با رعايت ماده 8 اين تصويبنامه بلامانع خواهدبود.

ماده 5:

در حريم درجه دو فقط ايجاد تاسيسات ساختمانی اعم از مسکونی و صنعتی و مخازن سوخت تا هر ارتفاع ممنوع می باشد.

ماده 7:

در صورتيکه اشخاصی برخلاف مقررات اين آئين نامه عمليآتی يا تصرفاتی در حريم درجه يک و درجه دو خطوط انتقال و توزيع بنمايند مکلفند به محض اعلام ماموران وزارت نيرو موسسات و شرکتهای تابع عمليات و تصرفات اقدام نمايند.

ماده 8:

برای کليه عملياتی که به وسيله اشخاص حقيقی يا حقوقی به منظور راهسازی کارهای کشاورزی، حفر چاه و قنوات.عبور حمل بار و ماشين آلات و نظائران در مسير و حريم خطوط نيروی برق انجام می گيرد بايد اصول حفاظتی به منظور جلوگيری از بروز خطرات جانی و ورود خسارت مالی رعايت شده و درمورد حفر چاه و قنوات و راهسازی قبلاً مسوولين عملياتی خطوط نيروی برق راهنمائی لازم خواسته شود و اجازه کتبی کسب گردد و در هر حال نظر وزارت نيرو بايد ظرف يکماه از تاريخ وصول درخواست اعلام شود.

ماده 9:

حريم کابلهای زيرزمينی که در معابر و راهها گذارده می شود در هر طرف نيم متر از محور کابل و تا ارتفاع دو متر از سطح زمين خواهدبود درمواردی که کابل با ساير تاسيسات شهری از قبيل لوله کشی آب و فاضلاب و کابل تلفن و نظائر آن تقاطع نمايد استانداردهای متداول شبکه های انتقال و توزيع نيروی برق بايد رعايت شود.

ماده 10:

رعايت حريم و استانداردهای مصوب خطوط نيروی برق از طرف کليه سازمانهای دولتی بخواهند اقدام به ايجاد تاسيسات جديدی نمايند که با خطوط نيروی برق از روی تاسيسات موجود تلگراف و تلفن و راه و راه آهن عبور می نمايد حريم و استانداردهای آن موسسات و شرکتهای تابع بايد رعايت شود و انجام طرح های جديد با موافقت قبلی موسسات مربوطه خواهد بود.

موادی از لايحه قانونی رفع تجاوز از تاسيسات آب و برق کشور مصوب 1359 شورای انقلاب

ماده 9

چنانچه در مسير حريم و خطوط انتقال و توزيع نيروی برق و حريم کانالها و انهار آبياری احداث ساختمان يا درختکاری و هر نوع تصرف خلاف مقررات شده يا بشود سازمانهای آب و برق برحسب مورد با اعطای مهلت مناسب با حضور نماينده دادستان مستحدثات غيرمجاز را قلع و قمع و رفع تجاوزخواهند نمود.

ماده 10:

اعطای پروانه ساختمان و انشعاب آب و برق و گاز و ساير خدمات در مسير و حريم موضوع ماده 9 ممنوع است

 

توصيف روش تجزيه و تحليل درخت خطا

توصيف روش تجزيه و تحليل درخت خطا 

 روش ارزيابي درخت خطا           FAULT TREE  ANALYSIS

اولين هدف در ارزيابي ريسك و قابليت اطمينان كاهش  احتمال حادثه و حفظ انسانها و پيشگيري از خسارات اقتصادي و ضايعات محيطي است و خسارات جاني عموما شامل مرگ ، جراحات، بيماري و نا تواني بوده و خسارات اقتصادي شامل توقف در ارائه خدمات يا توليد ، پايين آمدن كيفيت محصول ، از بين رفتن تجهيزات توليد و هزينه هاي حقوقي و قانوني و همچنين صدمات زيست محيطي شامل آلودگي آب و هوا و خاك است . به طور كلي مي توان گفت روش ارزيابي درخت خطا عبارت است از :

ابزار تجزيه و تحليل استنباطي و همچنين دياگرامي گرافيكي براي نشان دادن منطق و ايجاد فرايند درك استنباطي از چگونگي وقوع وقايع نا مطلوب مورد نظر

به عبارت ديگر:

روش ارزيابي درخت خطا ، مدلي منطقي – ديداري است كه از آن براي شرح چگونگي وقوع وقايع ناخواسته ويژه در يك سيستم كه ممكن است  به وسيله اثرات يك نقص ساده يا تركيبي از نقايص ايجاد شود  استفاده مي شود .

واقعه ناخواسته ويژه واقعه نهايي ناميده مي شود . اين روش تجزيه و تحليل راه هاي چگونگي وقوع اين واقعه  ناخواسته را بررسي مي كند . با در دست داشتن اطلاعات صحيح امكان محاسبات مربوط به فركانس و احتمال واقعه نيز ممكن است .

FTA به خصوص براي آناليز سيستمهاي پيچيده كه داراي تعداد زيادي SUB SYSTEM مي باشند بسيار مناسب است .

اجراي تجزيه و تحليل درخت خطا در هر مرحله اي از عمر سيستم عملي است ولي در صورتي كه اين مطالعه در مرحله طراحي سيستم صورت گرفته باشد ممكن است جهت كسب اطلاعات دقيق تر و بيشتر به دليل تغييرات ايجاد شده در طرح ، ايجاد تغيراتي در راستاي تكميل آن ضروري باشد

تجزيه و تحليل درخت خطا ممكن است به دنبال اجراي يك برنامه PHA يا FMEA صورت گيرد هر چند كه هيچكدام از آنها پيش نيازي براي اجراي FTA  محسوب نمي شود .

تكنيك تجزيه و تحليل درخت خطا شامل 3 مرحله زير است :

1-      ساخت درخت خطا

2-       تجزيه و تحليل كيفي درخت خطا

3-       تجزيه و تحليل كمي درخت خطا

با توجه به اهداف مطالعه ممكن است هر كدام از مراحل فوق به تنهايي و يا همراه با يكديگر صورت گيرند

اولين گام در تجزيه و تحليل درخت خطا شناخت كامل و دقيق سيستم است . اطلاعات دقيق  و جزئي درباره كليه اجزا سيستم ، اثرات متقابل فيزيكي و كار كردي ما بين اجزا و شرايط طبيعي و غير طبيعي آنها را مي توان از منابع مختلفي نظير  نقشه ها ، نمودارها  ، ليست اسامي اجزا ، دستورالعمل هاي عملياتي ، روشهاي نگهداري ، مصاحبه با كار كنان ، متخصصين و غيره بدست آورده به علاوه مقايسه سيستم با سيستمهاي مشابه نيز مي تواند اطلاعات مفيد ديگري را نيز تامين كند

اطلاعات مورد نياز در تجزيه و تحليل درخت خطا مي تواند شامل موارد زير باشد

1-      ليست كامل اجزا سيستم

2-       عمل و وظيفه هر جزء

3-       وضعيت اوليه هر جزء

4-       شرايط طبيعي محيطي و عملياتي هر جزء

5-       شرايط غير طبيعي محيطي و عملياتي هر جزء در شرايط اظطراري و بروز حوادث

6-       حالات شكست هر جزء

7-       ارتباط شكست اجزاء با همديگر

8-      تداخل كار كردي با ساير اجزاء

9-       وظيفه اپراتورها

10-    كنترلهاي كامپيوتري

11-   روشهاي عملياتي ، تعمير و نگهداري

به طور كلي ارزيابي درخت خطا مي تواند اهداف مختلفي نظير يافتن TOP  EVENT    كه از بعد ايمني همان واقعه نا خواسته منجر به خسارت و يا حادثه ناميده مي شود

رويدادهاي نقص اصلي

حادثه زماني رخ ميدهد كه رويدادهاي پايه بوسيله خطاهاي ايمني سيستم دنيال شود

3 گونه رويداد اصلي مربوط به خطاها به شرح زير است :

1-      وقايع مربوط به دخالت انسان ، مانند خطاي اپراتور ، خطا در طراحي ، خطاي نگهداري سيستم

2-      وقايع مربوط به سخت افزار، نشت مايع سمي از ولو ، كمبود روغن موتور، اندازه گيري غلط يك سنسور

3-      خطاي مربوط به محيط : زلزله ، طوفان، سيل ، گرد و غبار و رعد و برق

مزاياي FTA در ارزيابي خطر:

1-      هدايت تجزيه و تحليل به سوي كشف خطاها و نقص هاي اصلي

2-       اشاره به سيماي سيستم و اهميت خطاهاي كه بايد شناخته شود

3-      كمك به تحليل گر در فهم دقيق عملكردها و ارتباطاط بين اجزا و عناصر عملكردي سيستم

4-   تدارك يك سيستم گرافيكي مشهود و ملموس از وقايع منجر به حادثه براي مديران سيستم كه از كارخانه به دورند اما قادر به انجام تغييرات در آن مي باشند

5-       تدارك تجزيه وتحليلهاي كيفي و كمي مربوط به قابليت اطمينان

6-       اجازه به تحليل گر در جهت تمركز بر روي خطا هاي سيستم در زمانهاي معين

7-       ايجاد بصيرت در مطالعه رفتار سيستم

مزيت اصلي FTA در مقابل ساير تكنيكهاي ارزيابي خطر نظير FMEA آن است كه تجزيه و تحليل فقط محدود به شناسايي سيستم و اجزايي است كه سبب ايجاد واقعه اصلي مي شوند در صورتي كه در FMEA هر نوع نقص و اثرات آن در سيستم بايد شناسايي و مورد تحليل قرار گيرند و ممكن است آناليست در درك دقيق واقعه اصلي دچار سر در گمي گردد

 

محدوديتهاي تكنيك تجزيه و تحليل درخت خطا

محدوديت اصلي روش FTA ، ضعف احتمالي آن در شناسايي كليه رويدادهايي است كه مي توانند به وقوع رويداد اصلي كمك كنند كه دليل اصلي اين امر مي تواند عدم تجربه و آگاهي كافي محقق از وظيفه و رفتار سيستم باشد .

محدوديت ديگر اين روش مشكل بودن  تعيين  احتمال وقوع شكستها است هر چند كه داده هاي زيادي از طريق بانكهاي اطلاعاتي مهندسي ، قابليت اعتماد منابع ديگر در دسترسند ولي تعيين احتمال دقيق شكستها بويژه خطاهاي انساني بسيار مشكل مي باشد زيرا رفتار انسانها در شرايط مختلف نظير خستگي ، حواس پرتي ، فشارهاي رواني  و غيره متفاوت مي باشد . بعلاوه رفتار افراد مختلف در شرايط يكسان نيز متفاوت است

 

نقش آموزش درارتقاء سطح ايمني وسلامت كار درصنعت ساختمان

نقش آموزش درارتقاء سطح ايمني وسلامت كار درصنعت ساختمان

عليرضا حاجي حسيني ء

كارشناس ارشد بهداشت حرفه اي ،رئيس انجمن صنفي ايمني وبهداشت كار استان يزد،مدرس دانشگاه

يزد-بلوار دانشجو – شركت برق منطقه اي يزد

3538591-  0913               safetyarh@gmail.com

 چكيده:

دست يابي به ايمني كامل در فعاليتهاي مختلف صنعتي و نيل به فرهنگ ايمني رشد يافته ، مستلزم انجام اقدامات بنيادي در كليه زمينه ها بوده كه يكي از مهمترين آنها ايجاد شرايط لازم جهت ارتقاء سطح دانش ، نگرش و مهارت پرسنل در محيطهاي كاري مي باشد نقش آموزش اثربخش به عنوان محور پيشرفت و تحول در زمينه هاي مختلف در رابطه با كاهش حوادث داراي اهميت فوق العاده مي باشد نيازسنجي ، برنامه ريزي ، اجرا و ارزيابي اثربخشي مستمر دوره هاي آموزشي پرسنل در كاهش حوادث تاثير مضاعف دارد چون از يك طرف باعث ارتقاء سطح مهارت ، دانش و بينش ضوابط ايمني در انجام فعاليتها شده و از طرف ديگر موجب تقويت روحيه و اعتماد به نفس پرسنل مي گردد .

آموزش اثربخش ايمني مي تواند با عنايت به تعيين نيازهاي آموزشي ايمني دقيق ، روشهاي بهينه آموزش و ارزيابي اثربخشي دوره ها نقش به سزايي در تقويت فرهنگ ايمني و متعاقبا كاهش حوادث و كنترل ضايعات و خسارات را داشته باشد.

در اين مقاله با توجه به ميزان و نوع ريسك موجود درصنعت ساختمان سازي ومورد توجه قرار گرفتن حوادث مرتبط با صنعت نياز هاي آموزشي تدوين شده است .همچنين نه اصل كلي پيشگيري از حوادث پيشنهاد گرديده  وبرمبناي آن برنامه آموزشي متناسب با صنعت ساختمان و نقش هريك از افراد دخيل اعمم از دولت،سازمانهاي NGO مرتبط،كارفرما،مهندسين ناظروكارگران تدوين  وپيشنهاد شده است.هدف ازبرنامه آموزشي ارائه شده در اين مقاله افزايش توانايي كليه ذينفعان درصنعت ساختمان جهت شناسايي خطرات محيط كار وكنترل آنها از فاز طراحي تا فاز انهدام ساختمان مي باشد.

كلمات كليدي: صنعت ساختمان،آموزش ،فرهنگ ايمني ،نياز سنجي،برنامه آموزشي